خطبه
و توصیف پیامبر اسلام ص و توبیخ اصحاب
خطبه شماره 106
1
خطبه 106: و توصيف پيامبر اسلام ص و توبيخ اصحاب
2
و من خطبة له (عليه السلام) و فيها يبين فضل الإسلام و يذكر الرسول الكريم ثم يلوم أصحابه
از خطبههاى آن حضرت است در زمینه برترى اسلام، و توصیف پیامبر اکرم، آن گاه توبیخ اصحاب، (این خطبه در شهر کوفه در نکوهش و هشدار کوفیان ایراد شد)
3
دين الإسلام
توصیف دین اسلام
4
الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي شَرَعَ الْإِسْلَامَ
ستایش خداوندى را سزاست که راه اسلام را گشود،
5
فَسَهَّلَ شَرَائِعَهُ لِمَنْ وَرَدَهُ
و راه نوشیدن آب زلالش را بر تشنگان آسان فرمود.
6
وَ أَعَزَّ أَرْكَانَهُ عَلَى مَنْ غَالَبَهُ
ستون هاى اسلام را در برابر ستیزه جویان استوار کرد
7
فَجَعَلَهُ أَمْناً لِمَنْ عَلِقَهُ
و آن را پناهگاه أمنى براى پناه برندگان،
8
وَ سِلْماً لِمَنْ دَخَلَهُ
و مایه آرامش براى وارد شوندگان قرار داد.
9
وَ بُرْهَاناً لِمَنْ تَكَلَّمَ بِهِ
اسلام، حجّت و برهان براى گویندگان،
10
وَ شَاهِداً لِمَنْ خَاصَمَ عَنْهُ
و گواه روشن براى دفاع کنندگان،
11
وَ نُوراً لِمَنِ اسْتَضَاءَ بِهِ
و نور هدایتگر براى روشنى خواهان،
12
وَ فَهْماً لِمَنْ عَقَلَ
و مایه فهمیدن براى خردمندان،
13
وَ لُبّاً لِمَنْ تَدَبَّرَ
و عقل و درک براى تدبیر کنندگان،
14
وَ آيَةً لِمَنْ تَوَسَّمَ
و نشانه گویا براى جویندگان حق،
15
وَ تَبْصِرَةً لِمَنْ عَزَمَ
و روشن بینى براى صاحبان عزم و اراده،
16
وَ عِبْرَةً لِمَنِ اتَّعَظَ
پند پذیرى براى عبرت گیرندگان،
17
وَ نَجَاةً لِمَنْ صَدَّقَ
عامل نجات و رستگارى براى تصدیق کنندگان،
18
وَ ثِقَةً لِمَنْ تَوَكَّلَ
و آرامش دهنده تکیه کنندگان،
19
وَ رَاحَةً لِمَنْ فَوَّضَ
راحت و آسایش توکّل کنندگان،
20
وَ جُنَّةً لِمَنْ صَبَرَ
و سپرى نگهدارنده براى استقامت دارندگان است.
21
فَهُوَ أَبْلَجُ الْمَنَاهِجِ
اسلام روشن ترین راه ها است،
22
وَ أَوْضَحُ الْوَلَائِجِ
جادّه هایش درخشان،
23
مُشْرَفُ الْمَنَارِ
نشانه هاى آن در بلندترین جایگاه،
24
مُشْرِقُ الْجَوَادِّ مُضِيءُ الْمَصَابِيحِ
چراغ هایش پرفروغ و سوزان،
25
كَرِيمُ الْمِضْمَارِ
میدان مسابقه آن پاکیزه براى پاکان،
26
رَفِيعُ الْغَايَةِ جَامِعُ الْحَلْبَةِ
سرانجام مسابقه هاى آن روشن و بى پایان،
27
مُتَنَافِسُ السُّبْقَةِ
مسابقه دهندگان آن پیشى گیرنده
28
شَرِيفُ الْفُرْسَانِ
و چابک سوارانند.
29
التَّصْدِيقُ مِنْهَاجُهُ
برنامه این مسابقه، تصدیق کردن به حق،
30
وَ الصَّالِحَاتُ مَنَارُهُ
راهنمایان آن، اعمال صالح،
31
وَ الْمَوْتُ غَايَتُهُ
پایان آن، مرگ،
32
وَ الدُّنْيَا مِضْمَارُهُ
میدان مسابقه، دنیا،
33
وَ الْقِيَامَةُ حَلْبَتُهُ
مرکز گرد آمدن مسابقه دهندگان، قیامت،
34
وَ الْجَنَّةُ سُبْقَتُهُ
و جایزه آن بهشت است.
35
و منها في ذكر النبي (صلى الله عليه وآله وسلم)
دعا براى پیامبر ص
36
حَتَّى أَوْرَى قَبَساً لِقَابِسٍ وَ أَنَارَ عَلَماً لِحَابِسٍ فَهُوَ أَمِينُكَ الْمَأْمُونُ وَ شَهِيدُكَ يَوْمَ الدِّينِ وَ بَعِيثُكَ نِعْمَةً وَ رَسُولُكَ بِالْحَقِّ رَحْمَةً
تا آن که خداوند با دست پیامبر صلّى اللّه علیه و آله و سلّم شعله اى از نور براى طالبان آن بر افروخت، و بر سر راه گمشدگان چراغى پرفروغ قرار داد. خداوندا پیامبر صلّى اللّه علیه و آله و سلّم امین و مورد اطمینان و گواه روز قیامت است، نعمتى است که بر انگیخته و رحمتى است که به حق فرستاده اى.
37
اللَّهُمَّ اقْسِمْ لَهُ مَقْسَماً مِنْ عَدْلِكَ وَ اجْزِهِ مُضَعَّفَاتِ الْخَيْرِ مِنْ فَضْلِكَ
خداوندا بهره فراوانى از عدل خود به او اختصاص ده، و از احسان و کرم خود فراوان به او ببخش.
38
اللَّهُمَّ أَعْلِ عَلَى بِنَاءِ الْبَانِينَ بِنَاءَهُ
خدایا بناى دین او را از آنچه دیگران بر آورده اند، عالى تر قرار ده.
39
وَ أَكْرِمْ لَدَيْكَ نُزُلَهُ
او را بر سر خان کرمت گرامى تر دار،
40
وَ شَرِّفْ عِنْدَكَ مَنْزِلَهُ
و بر شرافت مقام او در نزد خود بیفزا،
41
وَ آتِهِ الْوَسِيلَةَ
و وسیله تقرّب خویش را به او عنایت فرما،
42
وَ أَعْطِهِ السَّنَاءَ وَ الْفَضِيلَةَ
و بلندى مقام و فضیلت او را بى مانند گردان،
43
وَ احْشُرْنَا فِي زُمْرَتِهِ غَيْرَ خَزَايَا وَ لَا نَادِمِينَ وَ لَا نَاكِبِينَ وَ لَا نَاكِثِينَ وَ لَا ضَالِّينَ وَ لَا مُضِلِّينَ وَ لَا مَفْتُونِينَ
و ما را از یاران او محشور فرما، چنانکه نه زیانکار باشیم و نه پشیمان، نه دور از راه حق باشیم و نه شکننده پیمان، نه گمراه باشیم و نه گمراه کننده بندگان، نه فریب هواى نفس خوریم و نه وسوسه شیطان.
44
قال الشريف و قد مضى هذا الكلام فيما تقدم إلا أننا كررناه هاهنا لما في الروايتين من الاختلاف
این خطبه پیش از این ذکر شد و ما به جهت اختلاف در دو روایت، آن را دوباره در این قسمت آوردیم.
45
و منها في خطاب أصحابه
از این خطبه است خطاب به اصحاب
46
وَ قَدْ بَلَغْتُمْ مِنْ كَرَامَةِ اللَّهِ تَعَالَى لَكُمْ مَنْزِلَةً تُكْرَمُ بِهَا إِمَاؤُكُمْ
مردم از سر نعمت بعثت پیامبر صلّى اللّه علیه و آله و سلّم و لطف خداوند بزرگ به مقامى رسیده اید که حتّى کنیزان شما را گرامى مى دارند،
47
وَ تُوصَلُ بِهَا جِيرَانُكُمْ
و به همسایگان شما محبّت مى کنند،
48
وَ يُعَظِّمُكُمْ مَنْ لَا فَضْلَ لَكُمْ عَلَيْهِ
کسانى براى شما احترام قائلند که شما از آنها برترى نداشته
49
وَ لَا يَدَ لَكُمْ عِنْدَهُ
و بر آنها حقّى ندارید
50
وَ يَهَابُكُمْ مَنْ لَا يَخَافُ لَكُمْ سَطْوَةً
کسانى از شما مى ترسند که نه ترس از حکومت شما دارند
51
وَ لَا لَكُمْ عَلَيْهِ إِمْرَةٌ
و نه شما بر آنها حکومتى دارید.
52
وَ قَدْ تَرَوْنَ عُهُودَ اللَّهِ مَنْقُوضَةً فَلَا تَغْضَبُونَ
با آن همه بزرگوارى و کرامت، هم اکنون مى نگرید که قوانین و پیمان هاى الهى شکسته شده امّا خشم نمى گیرید،
53
وَ أَنْتُمْ لِنَقْضِ ذِمَمِ آبَائِكُمْ تَأْنَفُونَ
در حالى که اگر پیمان پدرانتان نقض مى شد ناراحت مى شدید،
54
وَ كَانَتْ أُمُورُ اللَّهِ عَلَيْكُمْ تَرِدُ
شما مردمى بودید که دستورات الهى ابتدا به دست شما مى رسید
55
وَ عَنْكُمْ تَصْدُرُ
و از شما به دیگران ابلاغ مى شد
56
وَ إِلَيْكُمْ تَرْجِعُ
و آثار آن باز به شما بر مى گشت.
57
فَمَكَّنْتُمُ الظَّلَمَةَ مِنْ مَنْزِلَتِكُمْ
اما امروز جایگاه خود را به ستمگران واگذاردید،
58
وَ أَلْقَيْتُمْ إِلَيْهِمْ أَزِمَّتَكُمْ
و زمام امور خود را به دست بیگانگان سپردید،
59
وَ أَسْلَمْتُمْ أُمُورَ اللَّهِ فِي أَيْدِيهِمْ
و امور الهى را به آنان تسلیم کردید
60
يَعْمَلُونَ بِالشُّبُهَاتِ
آنهایى که به شبهات عمل مى کنند،
61
وَ يَسِيرُونَ فِي الشَّهَوَاتِ
و در شهوات غوطه ورند (بنى امیه)
62
وَ ايْمُ اللَّهِ لَوْ فَرَّقُوكُمْ تَحْتَ كُلِّ كَوْكَبٍ
به خدا سوگند اگر دشمنان، شما را در زیر ستارگان آسمان بپراکنند،
63
لَجَمَعَكُمُ اللَّهُ لِشَرِّ يَوْمٍ لَهُمْ
باز خداوند شما را براى انتقام گرفتن از ستمگران گرد مى آورد.