خطبه
نکوهش اهل رأى
خطبه شماره 18
1
خطبه 18: نكوهش اهل رأى
2
و من كلام له (عليه السلام) في ذم اختلاف العلماء في الفتيا و فيه يذم أهل الرأي و يكل أمر الحكم في أمور الدين للقرآن
از سخنان آن حضرت علیه السّلام است در مذمّت علمایى که فتواى مخالف مىدهند (و حکم آنرا نه از روى ادلّه شرعیّه، بلکه به رأى خود و از روى قیاس مىنمایند)
3
ذم أهل الرأي
نکوهش اهل رأى (خودمحورى در قضاوت)
4
تَرِدُ عَلَى أَحَدِهِمُ الْقَضِيَّةُ فِي حُكْمٍ مِنَ الْأَحْكَامِ فَيَحْكُمُ فِيهَا بِرَأْيِهِ
دعوایى نسبت به یکى از احکام اجتماعى نزد عالمى مى برند که با رأى خود حکمى صادر مى کند.
5
ثُمَّ تَرِدُ تِلْكَ الْقَضِيَّةُ بِعَيْنِهَا عَلَى غَيْرِهِ فَيَحْكُمُ فِيهَا بِخِلَافِ قَوْلِهِ
پس همان دعوا را نزد دیگرى مى برند که او درست بر خلاف رأى اوّلى حکم مى دهد.
6
ثُمَّ يَجْتَمِعُ الْقُضَاةُ بِذَلِكَ عِنْدَ الْإِمَامِ الَّذِي اسْتَقْضَاهُمْ
سپس همه قضات نزد رییس خود که آنان را به قضاوت منصوب کرده، جمع مى گردند.
7
فَيُصَوِّبُ آرَاءَهُمْ جَمِيعاً
او رأى همه را بر حق مى شمارد.
8
وَ إِلَهُهُمْ وَاحِدٌ
در صورتى که خدایشان یکى،
9
وَ نَبِيُّهُمْ وَاحِدٌ
پیغمبرشان یکى،
10
وَ كِتَابُهُمْ وَاحِدٌ
و کتابشان یکى است،
11
أَ فَأَمَرَهُمُ اللَّهُ سُبْحَانَهُ بِالِاخْتِلَافِ فَأَطَاعُوهُ
آیا خداى سبحان، آنها را به اختلاف، امر فرمود، که اطاعت کردند
12
أَمْ نَهَاهُمْ عَنْهُ فَعَصَوْهُ
یا آنها را از اختلاف پرهیز داد و معصیت خدا نمودند.
13
الحكم للقرآن
حکم و نظر از آن قرآن است
14
أَمْ أَنْزَلَ اللَّهُ سُبْحَانَهُ دِيناً نَاقِصاً فَاسْتَعَانَ بِهِمْ عَلَى إِتْمَامِهِ
آیا خداى سبحان، دین ناقصى فرستاد و در تکمیل آن از آنها استمداد کرده است
15
أَمْ كَانُوا شُرَكَاءَ لَهُ فَلَهُمْ أَنْ يَقُولُوا وَ عَلَيْهِ أَنْ يَرْضَى
آیا آنها شرکاء خدایند که هر چه مى خواهند در احکام دین بگویند و خدا رضایت دهد.
16
أَمْ أَنْزَلَ اللَّهُ سُبْحَانَهُ دِيناً تَامّاً فَقَصَّرَ الرَّسُولُ (صلى الله عليه وسلم) عَنْ تَبْلِيغِهِ وَ أَدَائِهِ
آیا خداى سبحان، دین کاملى فرستاد پس پیامبر صلّى اللّه علیه و آله و سلّم در ابلاغ آن کوتاهى ورزید
17
وَ اللَّهُ سُبْحَانَهُ يَقُولُ ما فَرَّطْنا فِي الْكِتابِ مِنْ شَيْءٍ
در حالى که خداى سبحان مى فرماید: «ما در قرآن چیزى را فروگذار نکردیم».
18
وَ فِيهِ تِبْيَانٌ لِكُلِّ شَيْءٍ
و فرمود: «در قرآن بیان هر چیزى است».
19
وَ ذَكَرَ أَنَّ الْكِتَابَ يُصَدِّقُ بَعْضُهُ بَعْضاً وَ أَنَّهُ لَا اخْتِلَافَ فِيهِ
و یاد آور شدیم که: بعض قرآن گواه بعض دیگر است و اختلافى در آن نیست.
20
فَقَالَ سُبْحَانَهُ وَ لَوْ كانَ مِنْ عِنْدِ غَيْرِ اللَّهِ لَوَجَدُوا فِيهِ اخْتِلافاً كَثِيراً
پس خداى سبحان فرمود: «اگر قرآن از طرف غیر خدا نازل مى شد اختلافات زیادى در آن مى یافتند»
21
وَ إِنَّ الْقُرْآنَ ظَاهِرُهُ أَنِيقٌ وَ بَاطِنُهُ عَمِيقٌ
همانا قرآن داراى ظاهرى زیبا و باطنى ژرف و ناپیداست،
22
لَا تَفْنَى عَجَائِبُهُ
مطالب شگفت آور آن تمام نمى شود،
23
وَ لَا تَنْقَضِي غَرَائِبُهُ
و اسرار نهفته آن پایان نمى پذیرد
24
وَ لَا تُكْشَفُ الظُّلُمَاتُ إِلَّا بِهِ
و تاریکى ها بدون قرآن بر طرف نخواهد شد.