خطبه
شناخت صفات خدا
خطبه شماره 65
1
خطبه 65 : شناخت صفات خدا
2
و من خطبة له (عليه السلام) و فيها مباحث لطيفة من العلم الإلهي
(در سال 38 هجرى پس از پایان جنگ صفّین در مسجد کوفه این سخنرانى را ایراد کرد در مورد علم الهی)
3
الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي لَمْ تَسْبِقْ لَهُ حَالٌ حَالًا
ستایش خداوندى را سزاست که صفتى بر صفت دیگرش پیشى نگرفته
4
فَيَكُونَ أَوَّلًا قَبْلَ أَنْ يَكُونَ آخِراً
تا بتوان گفت: پیش از آن که آخر باشد اوّل است
5
وَ يَكُونَ ظَاهِراً قَبْلَ أَنْ يَكُونَ بَاطِناً
و قبل از آن که باطن باشد ظاهر است.
6
كُلُّ مُسَمًّى بِالْوَحْدَةِ غَيْرَهُ قَلِيلٌ
هر واحد و تنهایى جز او، اندک است،
7
وَ كُلُّ عَزِيزٍ غَيْرَهُ ذَلِيلٌ
هر عزیزى جز او ذلیل،
8
وَ كُلُّ قَوِيٍّ غَيْرَهُ ضَعِيفٌ
و هر نیرومندى جز او ضعیف و ناتوان است،
9
وَ كُلُّ مَالِكٍ غَيْرَهُ مَمْلُوكٌ
هر مالکى جز او بنده،
10
وَ كُلُّ عَالِمٍ غَيْرَهُ مُتَعَلِّمٌ
و هر عالمى جز او دانش آموز است،
11
وَ كُلُّ قَادِرٍ غَيْرَهُ يَقْدِرُ وَ يَعْجَزُ
هر قدرتمندى جز او، گاهى توانا و زمانى ناتوان است،
12
وَ كُلُّ سَمِيعٍ غَيْرَهُ يَصَمُّ عَنْ لَطِيفِ الْأَصْوَاتِ
هر شنونده اى جز خدا در شنیدن صداهاى ضعیف کر
13
وَ يُصِمُّهُ كَبِيرُهَا
و برابر صداهاى قوى، ناتوان است
14
وَ يَذْهَبُ عَنْهُ مَا بَعُدَ مِنْهَا
و آوازهاى دور را نمى شنود.
15
وَ كُلُّ بَصِيرٍ غَيْرَهُ يَعْمَى عَنْ خَفِيِّ الْأَلْوَانِ وَ لَطِيفِ الْأَجْسَامِ
هر بیننده اى جز خدا، از مشاهده رنگ هاى ناپیدا و اجسام بسیار کوچک ناتوان است،
16
وَ كُلُّ ظَاهِرٍ غَيْرَهُ بَاطِنٌ
هر ظاهرى غیر از او پنهان،
17
وَ كُلُّ بَاطِنٍ غَيْرَهُ غَيْرُ ظَاهِرٍ
و هر پنهانى جز او آشکار است.
18
لَمْ يَخْلُقْ مَا خَلَقَهُ لِتَشْدِيدِ سُلْطَانٍ
مخلوقات را براى تقویت فرمانروایى،
19
وَ لَا تَخَوُّفٍ مِنْ عَوَاقِبِ زَمَانٍ
و یا براى ترس از آینده،
20
وَ لَا اسْتِعَانَةٍ عَلَى نِدٍّ مُثَاوِرٍ
یا یارى گرفتن در مبارزه با همتاى خود،
21
وَ لَا شَرِيكٍ مُكَاثِرٍ
و یا براى فخر و مباهات شریکان،
22
وَ لَا ضِدٍّ مُنَافِرٍ
و یا ستیزه جویى مخالفان نیافریده است.
23
وَ لَكِنْ خَلَائِقُ مَرْبُوبُونَ
بلکه همه، آفریده هاى او هستند و در سایه پرورش او،
24
وَ عِبَادٌ دَاخِرُونَ
بندگانى فروتن و فرمانبردارند.
25
لَمْ يَحْلُلْ فِي الْأَشْيَاءِ فَيُقَالَ هُوَ كَائِنٌ
خدا در چیزى قرار نگرفته تا بتوان گفت در آن جاست،
26
وَ لَمْ يَنْأَ عَنْهَا فَيُقَالَ هُوَ مِنْهَا بَائِنٌ
و دور از پدیده ها نیست تا بتوان گفت از آنها جداست.
27
لَمْ يَؤُدْهُ خَلْقُ مَا ابْتَدَأَ
آفرینش موجودات او را در آغاز ناتوان نساخته،
28
وَ لَا تَدْبِيرُ مَا ذَرَأَ
و از تدبیر پدیده هاى آفریده شده باز نمانده است،
29
وَ لَا وَقَفَ بِهِ عَجْزٌ عَمَّا خَلَقَ
نه به خاطر آنچه آفریده قدرتش پایان گرفته
30
وَ لَا وَلَجَتْ عَلَيْهِ شُبْهَةٌ فِيمَا قَضَى وَ قَدَّرَ
و نه در آنچه فرمان داد و مقدّر ساخت دچار تردید شد.
31
بَلْ قَضَاءٌ مُتْقَنٌ
بلکه فرمانش استوار،
32
وَ عِلْمٌ مُحْكَمٌ
و علم او مستحکم،
33
وَ أَمْرٌ مُبْرَمٌ
و کارش بى تزلزل است.
34
الْمَأْمُولُ مَعَ النِّقَمِ
خدایى که به هنگام بلا و سختى به او امیدوار،
35
الْمَرْهُوبُ مَعَ النِّعَمِ
و در نعمت ها از او بیمناکند.