خطبه
درباره عمرو عاص
خطبه شماره 84
1
خطبه 84: درباره عمرو عاص
2
و من خطبة له (عليه السلام) في ذكر عمرو بن العاص
(پس از جنگ صفّین در سال 38 هجرى در شهر کوفه در شناساندن عمرو عاص و ردّ شایعات بیهوده او فرمود)
3
عَجَباً لِابْنِ النَّابِغَةِ
شگفتا از عمرو عاص پسر نابغه
4
يَزْعُمُ لِأَهْلِ الشَّامِ أَنَّ فِيَّ دُعَابَةً وَ أَنِّي امْرُؤٌ تِلْعَابَةٌ أُعَافِسُ وَ أُمَارِسُ
میان مردم شام گفت که من اهل شوخى و خوشگذرانى بوده، و عمر بیهوده مى گذرانم
5
لَقَدْ قَالَ بَاطِلًا
حرفى از روى باطل گفت
6
وَ نَطَقَ آثِماً
و گناه در میان شامیان از انتشار داد،
7
أَمَا وَ شَرُّ الْقَوْلِ الْكَذِبُ
مردم آگاه باشید بدترین گفتار دروغ است.
8
إِنَّهُ لَيَقُولُ فَيَكْذِبُ
عمرو عاص سخن مى گوید، پس دروغ مى بندد،
9
وَ يَعِدُ فَيُخْلِفُ
وعده مى دهد و خلاف آن مرتکب مى شود،
10
وَ يُسْأَلُ فَيَبْخَلُ
در خواست مى کند و اصرار مى ورزد،
11
وَ يَسْأَلُ فَيُلْحِفُ
اما اگر چیزى از او بخواهند، بخل مى ورزد،
12
وَ يَخُونُ الْعَهْدَ
به پیمان خیانت مى کند،
13
وَ يَقْطَعُ الْإِلَّ
و پیوند خویشاوندى را قطع مى نماید،
14
فَإِذَا كَانَ عِنْدَ الْحَرْبِ فَأَيُّ زَاجِرٍ وَ آمِرٍ هُوَ مَا لَمْ تَأْخُذِ السُّيُوفُ مَآخِذَهَا
پیش از آغاز نبرد در هیاهو و امر و نهى بى مانند است تا آنجا که دست ها به سوى قبضه شمشیرها نرود.
15
فَإِذَا كَانَ ذَلِكَ كَانَ أَكْبَرُ (أَكْبَرَ) مَكِيدَتِهِ أَنْ يَمْنَحَ الْقَرْمَ سَبَّتَهُ
اما در آغاز نبرد، و برهنه شدن شمشیرها، بزرگ ترین نیرنگ او این است که عورت خویش آشکار کرده، فرار نماید.
16
أَمَا وَ اللَّهِ إِنِّي لَيَمْنَعُنِي مِنَ اللَّعِبِ ذِكْرُ الْمَوْتِ
آگاه باشید به خدا سوگند که یاد مرگ مرا از شوخى و کارهاى بیهوده باز مى دارد،
17
وَ إِنَّهُ لَيَمْنَعُهُ مِنْ قَوْلِ الْحَقِّ نِسْيَانُ الْآخِرَةِ
ولى عمرو عاص را فراموشى آخرت از سخن حق باز داشته است،
18
إِنَّهُ لَمْ يُبَايِعْ مُعَاوِيَةَ حَتَّى شَرَطَ أَنْ يُؤْتِيَهُ أَتِيَّةً
با معاویه بیعت نکرد مگر بدان شرط که به او پاداش دهد،
19
وَ يَرْضَخَ لَهُ عَلَى تَرْكِ الدِّينِ رَضِيخَةً
و در برابر ترک دین خویش، رشوه اى تسلیم او کند.