خطبه
عوامل هلاکت انسانها
خطبه شماره 88
1
خطبه 88 : عوامل هلاكت انسانها
2
و من خطبة له (عليه السلام) و فيها بيان للأسباب التي تهلك الناس
از خطبههاى آن حضرت است در بیان عوامل هلاکت مردم (به نقل برخى از شارحان، این خطبه در سال 36 هجرى پس از قتل عثمان در مدینه ایراد شد)
3
أَمَّا بَعْدُ فَإِنَّ اللَّهَ لَمْ يَقْصِمْ جَبَّارِي دَهْرٍ قَطُّ
پس از ستایش پروردگار، خدا هرگز جبّاران دنیا را در هم نشکسته
4
إِلَّا بَعْدَ تَمْهِيلٍ وَ رَخَاءٍ
مگر پس از آن که مهلت هاى لازم و نعمت هاى فراوان بخشید،
5
وَ لَمْ يَجْبُرْ عَظْمَ أَحَدٍ مِنَ الْأُمَمِ إِلَّا بَعْدَ أَزْلٍ وَ بَلَاءٍ
و هرگز استخوان شکسته ملّتى را باز سازى نفرمود مگر پس از آزمایش ها و تحمّل مشکلات.
6
وَ فِي دُونِ مَا اسْتَقْبَلْتُمْ مِنْ عَتْبٍ
مردم در سختى هایى که با آن روبرو هستید
7
وَ مَا اسْتَدْبَرْتُمْ مِنْ خَطْبٍ مُعْتَبَرٌ
و مشکلاتى که پشت سر گذاردید، درس هاى عبرت فراوان وجود دارد.
8
وَ مَا كُلُّ ذِي قَلْبٍ بِلَبِيبٍ
نه هر که صاحب قلبى است خردمند است،
9
وَ لَا كُلُّ ذِي سَمْعٍ بِسَمِيعٍ
و نه هر دارنده گوشى شنواست،
10
وَ لَا كُلُّ نَاظِرٍ بِبَصِيرٍ
و نه هر دارنده چشمى بیناست.
11
فَيَا عَجَباً
در شگفتم،
12
وَ مَا لِيَ لَا أَعْجَبُ مِنْ خَطَإِ هَذِهِ الْفِرَقِ عَلَى اخْتِلَافِ حُجَجِهَا فِي دِينِهَا
چرا در شگفت نباشم از خطاى گروه هاى پراکنده با دلایل مختلف که هر یک در مذهب خود دارند
13
لَا يَقْتَصُّونَ أَثَرَ نَبِيٍّ
نه گام بر جاى گام پیامبر صلّى اللّه علیه و آله و سلّم مى نهند،
14
وَ لَا يَقْتَدُونَ بِعَمَلِ وَصِيٍّ
و نه از رفتار جانشین او پیروى مى کنند،
15
وَ لَا يُؤْمِنُونَ بِغَيْبٍ
نه به غیب ایمان مى آورند
16
وَ لَا يَعِفُّونَ عَنْ عَيْبٍ
و نه خود را از عیب بر کنار مى دارند،
17
يَعْمَلُونَ فِي الشُّبُهَاتِ
به شبهات عمل مى کنند
18
وَ يَسِيرُونَ فِي الشَّهَوَاتِ
و در گرداب شهوات غوطه ورند،
19
الْمَعْرُوفُ فِيهِمْ مَا عَرَفُوا
نیکى در نظرشان همان است که مى پندارند،
20
وَ الْمُنْكَرُ عِنْدَهُمْ مَا أَنْكَرُوا
و زشتى ها همان است که آنها منکرند.
21
مَفْزَعُهُمْ فِي الْمُعْضِلَاتِ إِلَى أَنْفُسِهِمْ
در حل مشکلات به خود پناه مى برند،
22
وَ تَعْوِيلُهُمْ فِي الْمُهِمَّاتِ عَلَى آرَائِهِمْ
و در مبهمات تنها به رأى خود تکیه مى کنند،
23
كَأَنَّ كُلَّ امْرِئٍ مِنْهُمْ إِمَامُ نَفْسِهِ
گویا هر کدام، امام و راهبر خویش مى باشند
24
قَدْ أَخَذَ مِنْهَا فِيمَا يَرَى بِعُرًى ثِقَاتٍ
که به دستگیره هاى مطمئن
25
وَ أَسْبَابٍ مُحْكَمَاتٍ
و اسباب محکمى که خود باور دارند چنگ مى زنند.