خطبه
بیان فضل و دانش امیرالمومنین ع
خطبه شماره 93
1
خطبه 93: بيان فضل و دانش اميرالمومنين ع
2
و من خطبة له (عليه السلام) و فيها ينبّه أمير المؤمنين على فضله و علمه و يبيّن فتنة بني أمية
از خطبههاى آن حضرت است در بیان فضل و دانش خود، و خبر از فتنه بنى امیّه، (برخى از مورّخان نقل کرده اند که این سخنرانى امام علیه السّلام پس از حادثه جنگ نهروان در سال 38 هجرى ایراد شد) .
3
أَمَّا بَعْدَ حَمْدِ اللَّهِ وَ الثَّنَاءِ عَلَيْهِ
پس از حمد و ستایش پروردگار،
4
أَيُّهَا النَّاسُ فَإِنِّي فَقَأْتُ عَيْنَ الْفِتْنَةِ
اى مردم من بودم که چشم فتنه را کندم،
5
وَ لَمْ يَكُنْ لِيَجْتَرِئَ عَلَيْهَا أَحَدٌ غَيْرِي
و جز من هیچ کس جرأت چنین کارى را نداشت،
6
بَعْدَ أَنْ مَاجَ غَيْهَبُهَا وَ اشْتَدَّ كَلَبُهَا
آنگاه که امواج سیاهى ها بالا گرفت و به آخرین درجه شدّت خود رسید.
7
فَاسْأَلُونِي قَبْلَ أَنْ تَفْقِدُونِي
پس از من بپرسید پیش از آن که مرا نیابید.
8
فَوَ الَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَا تَسْأَلُونِي عَنْ شَيْءٍ فِيمَا بَيْنَكُمْ وَ بَيْنَ السَّاعَةِ
سوگند به خدایى که جانم در دست اوست، نمى پرسید از چیزى که میان شما تا روز قیامت مى گذرد،
9
وَ لَا عَنْ فِئَةٍ تَهْدِي مِائَةً وَ تُضِلُّ مِائَةً إِلَّا أَنْبَأْتُكُمْ بِنَاعِقِهَا
و نه از گروهى که صد نفر را هدایت یا گمراه مى سازد، جز آن که شما را آگاه مى سازم و پاسخ مى دهم. و از آن که مردم را بدان مى خواند
10
وَ قَائِدِهَا وَ سَائِقِهَا
و آن که رهبریشان مى کند و آن که آنان را مى راند،
11
وَ مُنَاخِ رِكَابِهَا وَ مَحَطِّ رِحَالِهَا
و آنجا که فرود مى آیند و آنجا که بار گشایند
12
وَ مَنْ يُقْتَلُ مِنْ أَهْلِهَا قَتْلًا
و آن که از آنها کشته شود
13
وَ مَنْ يَمُوتُ مِنْهُمْ مَوْتاً
و آن که بمیرد، خبر مى دهم.
14
وَ لَوْ قَدْ فَقَدْتُمُونِي وَ نَزَلَتْ بِكُمْ كَرَائِهُ الْأُمُورِ وَ حَوَازِبُ الْخُطُوبِ
آن روز که مرا از دست دادید، و نگرانى ها و مشکلات بر شما باریدن گرفت،
15
لَأَطْرَقَ كَثِيرٌ مِنَ السَّائِلِينَ
و بسیارى از پرسش کنندگان به حیرت فرو رفته مى گویند سر انجام چه خواهد شد
16
وَ فَشِلَ كَثِيرٌ مِنَ الْمَسْئُولِينَ
که گروه بسیارى از پرسش شوندگان از پاسخ دادن فرو مانند.
17
وَ ذَلِكَ إِذَا قَلَّصَتْ حَرْبُكُمْ
این حوادث هنگامى رخ نشان مى دهد که جنگ در میان شما طولانى شود،
18
وَ شَمَّرَتْ عَنْ سَاقٍ
و دنیا چنان بر شما تنگ گردد که
19
وَ ضَاقَتِ الدُّنْيَا عَلَيْكُمْ ضِيقاً
ایّام بلا را طولانى پندارید،
20
تَسْتَطِيلُونَ مَعَهُ أَيَّامَ الْبَلَاءِ عَلَيْكُمْ حَتَّى يَفْتَحَ اللَّهُ لِبَقِيَّةِ الْأَبْرَارِ مِنْكُمْ
تا روزى که خداوند پرچم فتح و پیروزى را براى باقى مانده نیکان شما به اهتزاز در آورد (زمان ظهور حضرت حجّت عجل اللّه تعالى فرجه الشریف)
21
إِنَّ الْفِتَنَ إِذَا أَقْبَلَتْ شَبَّهَتْ
فتنه ها آنگاه که روى آورند با حق شباهت دارند،
22
وَ إِذَا أَدْبَرَتْ نَبَّهَتْ
و چون پشت کنند حقیقت چنانکه هست، نشان داده مى شود،
23
يُنْكَرْنَ مُقْبِلَاتٍ
فتنه ها چون مى آیند شناخته نمى شوند،
24
وَ يُعْرَفْنَ مُدْبِرَاتٍ
و چون مى گذرند، شناخته مى شوند،
25
يَحُمْنَ حَوْمَ الرِّيَاحِ
فتنه ها چون گرد بادها مى چرخند،
26
يُصِبْنَ بَلَداً وَ يُخْطِئْنَ بَلَداً
از همه جا عبور مى کنند، در بعضى از شهرها حادثه مى آفرینند و از برخى شهرها مى گذرند.
27
أَلَا وَ إِنَّ أَخْوَفَ الْفِتَنِ عِنْدِي عَلَيْكُمْ فِتْنَةُ بَنِي أُمَيَّةَ
آگاه باشید همانا ترسناکترین فتنه ها در نظر من، فتنه بنى امیّه بر شما است،
28
فَإِنَّهَا فِتْنَةٌ عَمْيَاءُ مُظْلِمَةٌ عَمَّتْ خُطَّتُهَا
فتنه اى کور و ظلمانى که سلطه اش همه جا را فرا گرفته
29
وَ خَصَّتْ بَلِيَّتُهَا
و بلاى آن دامنگیر نیکوکاران است.
30
وَ أَصَابَ الْبَلَاءُ مَنْ أَبْصَرَ فِيهَا
هر کس آن فتنه ها را بشناسد نگرانى و سختى آن دامنگیرش گردد،
31
وَ أَخْطَأَ الْبَلَاءُ مَنْ عَمِيَ عَنْهَا
و هر کس که فتنه ها را نشناسد، حادثه اى براى او رخ نخواهد داد.
32
وَ ايْمُ اللَّهِ لَتَجِدُنَّ بَنِي أُمَيَّةَ لَكُمْ أَرْبَابَ سُوءٍ بَعْدِي
به خدا سوگند بنى امیّه بعد از من براى شما زمامداران بدى خواهند بود،
33
كَالنَّابِ الضَّرُوسِ تَعْذِمُ بِفِيهَا وَ تَخْبِطُ بِيَدِهَا وَ تَزْبِنُ بِرِجْلِهَا
آنان چونان شتر سرکشى که دست به زمین کوبد و لگد زند و با دندان گاز گیرد
34
وَ تَمْنَعُ دَرَّهَا
و از دوشیدن شیر امتناع ورزد،
35
لَا يَزَالُونَ بِكُمْ حَتَّى لَا يَتْرُكُوا مِنْكُمْ إِلَّا نَافِعاً لَهُمْ
با شما چنین برخوردارى دارند، و از شما کسى باقى نگذارند، جز آن کس که براى آنها سودمند باشد
36
أَوْ غَيْرَ ضَائِرٍ بِهِمْ
یا آزارى بدانها نرساند.
37
وَ لَا يَزَالُ بَلَاؤُهُمْ عَنْكُمْ حَتَّى لَا يَكُونَ انْتِصَارُ أَحَدِكُمْ مِنْهُمْ إِلَّا كَانْتِصَارِ الْعَبْدِ مِنْ رَبِّهِ
و بلاى فرزندان بنى امیّه، بر شما طولانى خواهد ماند چندان که یارى خواستن شما از ایشان چون یارى خواستن بنده باشد از مولاى خویش
38
وَ الصَّاحِبِ مِنْ مُسْتَصْحِبِهِ
یا تسلیم شده از پیشواى خود.
39
تَرِدُ عَلَيْكُمْ فِتْنَتُهُمْ شَوْهَاءَ مَخْشِيَّةً
فتنه هاى بنى امیّه پیاپى با چهره اى زشت و ترس آور،
40
وَ قِطَعاً جَاهِلِيَّةً
و ظلمتى با تاریکى عصر جاهلیّت، بر شما فرود مى آید.
41
لَيْسَ فِيهَا مَنَارُ هُدًى
نه نور هدایتى در آن پیدا،
42
وَ لَا عَلَمٌ يُرَى
و نه پرچم نجاتى در آن روزگاران بچشم مى خورد.
43
نَحْنُ أَهْلَ الْبَيْتِ مِنْهَا بِمَنْجَاةٍ
ما اهل بیت پیامبر صلّى اللّه علیه و آله و سلّم از آن فتنه ها در امانیم
44
وَ لَسْنَا فِيهَا بِدُعَاةٍ
و مردم را بدان نمى خوانیم،
45
ثُمَّ يُفَرِّجُهَا اللَّهُ عَنْكُمْ كَتَفْرِيجِ الْأَدِيمِ
سپس خدا فتنه هاى بنى امیّه را نابود، و از شما جدا خواهد ساخت مانند جدا شدن پوست از گوشت، که با دست قصّابى انجام پذیرد
46
بِمَنْ يَسُومُهُمْ خَسْفاً وَ يَسُوقُهُمْ عُنْفاً
خدا با دست افرادى، خوارى و ذلّت را به فرزندان امیّه مى چشاند که به سختى آنها را کنار مى زنند،
47
وَ يَسْقِيهِمْ بِكَأْسٍ مُصَبَّرَةٍ لَا يُعْطِيهِمْ إِلَّا السَّيْفَ
و جام تلخ بلا و ناراحتى و مصیبت را در کامشان مى ریزند، و جز شمشیر چیزى به آنها نمى دهند،
48
وَ لَا يُحْلِسُهُمْ إِلَّا الْخَوْفَ
و جز لباس ترس بر آنها نپوشانند.
49
فَعِنْدَ ذَلِكَ تَوَدُّ قُرَيْشٌ بِالدُّنْيَا وَ مَا فِيهَا لَوْ يَرَوْنَنِي مَقَاماً وَاحِداً
در آن هنگام، قریش دوست دارد آنچه در دنیاست بدهد تا یک بار مرا بنگرد،
50
وَ لَوْ قَدْرَ جَزْرِ جَزُورٍ
گر چه لحظه کوتاهى (به اندازه کشتن شترى) باشد،
51
لِأَقْبَلَ مِنْهُمْ مَا أَطْلُبُ الْيَوْمَ بَعْضَهُ فَلَا يُعْطُونِيهِ
تا با اصرار چیزى را بپذیرم که امروز پاره اى از آن را مى خواهم نمى دهند.